Denetim profesyonelini nasıl bir mesleki örgütlenme ve sertifikasyon süreci bekliyor?

İç Denetim Bölümü Sertifikaları

Uluslararası İç Denetim Enstitüsü (IAA) , CIA (Certified Internal Auditor),CFSA (Certified Financial Services Auditor), CCSA (Certification in Control Self- Assessment) ve CGAP ( Certified Government Auditing Professional) olmak üzere toplam dört sertifika vermektedir. Bu dört sertifika da uluslararası geçerli “unvan sertifikaları”dır.Burada söz konusu olan, eğitim, tecrübe, karakter, sınavda başarı gibi şartlar yerine getirildikten sonra ispatladığınız yetkinliğinizi, unvan olarak isminizin yanında taşıma yetkisinin size verilmesidir.

30 yıldan beri IAA, iç denetim uzmanlarına bilgi ve profesyonelliklerini göstermek için sertifika almaya davet etmektedir.Ne kadar uzun süredir iç denetçi olarak çalışıyor yada yönetici olmaya aday olsanız bile, bu sınavlara hazırlanırken edineceğiniz bilgi ve beceriler kariyerinizde yükselmenize yardımcı olacaktır.

1.CIA (Uluslararası İç Denetçi) Sertifikası

Bugün itibariyle Dünya’daki 50.000’den fazla profesyonel denetçi bu unvana sahiptir. Sınavlar genellikle yılda iki kere Mayıs ve Kasım aylarında yapılmaktadır. Sınavlar ülkemizde Türkçe olarak yapılmaktadır ve 4 kısımdan oluşmaktadır. Her kısım 125 adet çoktan seçmeli sorudan oluşmaktadır ve sınav 3,5 saat sürmektedir. CIA sertifikasyonunu alabilmek için 4 kısımdan oluşan sınavların her birinden başarılı olmak gerekiyor. SMMM ve YMM belgesi olanlar için sınavın ilk 3 kısmını vermek yeterli oluyor.Sınavları geçmek sertifikasyon için gerekli ama yeterli değil. CIA unvanı alabilmek için sınavları başarılı olarak tamamlamaya ek olarak;

• Üniversite lisans derecesi.
• 24 aylık denetim tecrübesi ( iç kontrol, dış denetim, kalite güvence kontrolü uygunluk denetimi gibi konular). Yüksek lisans derecesi 12 aylık tecrübe yerine sayılıyor.
• CIA olan biri yada amirinizin vereceği bir referans.
• Ahlaki kuralları (code of ethics) kabul etmeniz

Gerekiyor. Sertifikayı aldıktan sonra devamlı mesleki gelişim yükümlülüğünü yerine getirmeniz ( CPE credit requirement) sertifikanın devamlılığı için gerekli koşuldur.

CIA ile ilgili daha detaylı bilgiyi http://www.theiia.org/ sitesinin “certification” başlığı altındaki bölümde bulabilirsiniz.

2. CFSA ( Uluslararası Finansal Hizmetler Denetçisi) Sertifikası

CFSA Sertifika programı, IIA tarafından özellikle bankacılık, sigortacılık ve menkul kıymetler ile ilgili finansal hizmet kuruluşlarında denetim görevi yapan profesyoneller için geliştirdiği bir programdır. CFSA sınavı, ana içeriği temel finansal hizmet denetim uygulama ve standartları ile ilgili aşağıdaki 4 alandan sorulacak 100 çoktan seçmeli sorudan oluşacaktır:

1. Finansal Hizmetler Denetimi
2. Finansal Hizmet Ürünleri Denetimi
3. Finansal Hizmet Süreçleri Denetimi
4. Yasal Çerçeve

Ek olarak, adayların seçimine göre bankacılık, sigortacılık ve menkul kıymetler konularından birindeki yetkinliği ölçmeye yönelik 25 çoktan seçmeli soru olacaktır. Sınav ülkemizde ingilizce olarak yapılmaktadır.

CFSA sertifikası;

• Sizin yeteneğinizin ve adanmış profesyonelliğinizin göstergesidir.
• Diğerlerinden farkınızı ortaya koyar.
• Kişisel bir başarı tatmini sağlar.
• Kariyerinizde ilerleme ve gelişme için sağlam bir temel oluşturur.
• CIA sertifikasyonu sınavının 4. bölümünden muaf olmanızı sağlar.

CFSA ile ilgili daha detaylı bilgiyi http://www.theiia.org/ sitesinin “certification” başlığı altındaki bölümde bulabilirsiniz.

3. CCSA ( Kontrol Özdeğerlendirme Uzmanlığı Sertifikası)

CCSA sertifikasyon programı, IIA tarafından özellikle CSA (Kontrol Özdeğerlendirme) uygulayıcıları için geliştirilmiştir. Elde edeceğiniz bu sertifika aşağıda belirtilenler de dahil size bir çok fayda sağlayacaktır:

• CSA uygulamalarına bir temel oluşturulması,
• CSA’deki yeterliliğinizin, deneyim ve eğitiminizin göstergesi,
• Yönetim ve müşteriler ( iç ya da dış) nezdinde güvenilirliğinizin artması,
• Kariyerinizde yükselme fırsatları için değerinizin artması.

Sınav 125 çoktan seçmeli sorudan oluşan bir test olarak tek oturumda yapılmaktadır. Sınav süresi yaklaşık 3 saat olup, sınav tüm dünya ile aynı zamanda ingilizce olarak yapılmaktadır.

CCSA adayları, bu sertifikaya hak kazanmak için CCSA sınavını geçmenin yanında eğitim, karakter, iş tecrübesi, fasilitasyon eğitimi veya tecrübesi konularında bazı gereklilikleri yerine getirmelidir.

Eğitim: CCSA adayları 4 yıllık üniversite mezuniyetine veya dengine sahip olmalıdırlar.

Karakter Referansı : CCSA adaylarının yüksek bir ahlaki ve mesleki karaktere sahip olmaları beklenir. Bunu teşvik eden “karakter referans formu” IIA’in sertifikalarından birine sahip olan bir kişi tarafından veya adayın amiri tarafından imzalanmalıdır.

İş Tecrübesi: CCSA adayları, kontrol ile ilgili en az 1 yıllık iş tecrübesine sahip olmalıdır.

Fasilitasyon Eğitimi/Tecrübesi: CCSA adayları, en az 7 saatlik uygun bir fasilitasyon tecrübesine veya en az 14 saatlik bir fasilitasyon eğitimine sahip olmalıdır.

Dış Denetim ve Vergi Bölümü Sertifikaları

1. SMMM (Serbest Muhasebeci Mali Müşavir) Sertifikası

Gerçek ve tüzel kişilere ait işletmelere aşağıda belirtilen hizmetleri bir işyerine bağlı olmaksızın yapan kişilere “SMMM” denir;

a) İşletmelerin genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince, defterlerini tutmak, bilanço, kar-zarar tablosu ve beyannameleri ile diğer belgelerini düzenlemek,

b) Muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, mali mevzuat ve bunların uygulamaları ile ilgili işleri düzenlemek ve bu konularda müşavirlik yapmak,

c) Mali tabloların denetimini yapmak, yazılı görüş vermek, rapor ve benzerlerini düzenlemek, tahkim, bilirkişilik ve benzeri işleri yapmak.

SMMM olabilmenin genel ve özel şartları;

Genel Şartlar;

a) T.C. Vatandaşı olmak.

b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak.

c) Yüz kızartıcı suçlardan dolayı hüküm giymiş bulunmamak.

d) Ceza ve disiplin soruşturması sonucunda memuriyetten çıkarılmış olmamak.

Özel Şartlar;

a) Hukuk, iktisat, maliye,işletme, muhasebe, bankacılık gibi dallarda eğitim veren fakülte veya yüksekokullardan mezun olmak.

b) Staj amacıyla SMMM veya YMM ( Yeminli Mali Müşavir) yanında iki yıl çalışmış olmak.

c) SMMM sınavını kazanmak.

Denetim sektöründe çalışanların, mesleki gelişimleri ve ilgili kurumlara yapılması gereken bildirimler nedeni ile Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ruhsatı almaları gerekmektedir.

Nasıl SMMM Olunur?

SMMM ruhsatı alabilmek için öncelikle lisans mezunlarının 2 yıl, yüksek lisans mezunlarının 1 yıl şirket bünyesindeki SMMM veya YMM olan ortaklarımızın (partner) yanında SMMM stajlarını yapmaları gerekmektedir. SMMM stajının yapılabilmesi için şirketimizde kadrolu olarak çalışıyor olmak yeterlidir. Staj dosyasını tamamlayıp TESMER’e kaydınızı yaptırdıktan sonra “Staja Başlama Değerlendirme Sınavına” girmeniz gerekmektedir. Bu değerlendirmede “60” ve üzerinde not alanlar staja başlama hakkına sahip olacaktır. Başvuru ayları “Nisan, Ağustos ve Aralık’tır”. Anadolu Üniversitesi tarafından yapılan sınavda 3 yıl içinde başarılı olma şartı aranmaktadır.Sınavlarda başarılı olan adaylar SMMM veya YMM yanında ve/veya gözetim ve denetiminde stajlarını yapabilmektedirler. 2 yıllık staj dönemini başarı ile tamamlayan adaylar yanlarında staj yaptıkları meslek mensubundan staj değerlendirme formlarını almak ve staj sürelerinin bitimini takiben açılacak ilk “SMMM Yeterlilik Sınavı’na” katılmak zorundadırlar. Yeterlilik sınavında 7 branş dersinden toplam 100 soru sorulmaktadır.